Gradówka oka jest przewlekłym zgrubieniem powieki, które powstaje najczęściej wskutek zablokowania ujścia gruczołu Meiboma. Niewielka zmiana może ustąpić po zastosowaniu leczenia zachowawczego, jednak utrzymujący się guzek wymaga konsultacji okulistycznej. Gdy ciepłe okłady, higiena powiek i zalecone preparaty nie przynoszą poprawy, lekarz może zaproponować chirurgiczne usunięcie gradówki.
Gradówka na powiece – przyczyny i charakterystyczne objawy
Gruczoły Meiboma znajdują się w powiekach i wytwarzają tłuszczową warstwę filmu łzowego, która ogranicza nadmierne parowanie łez. Kiedy ujście jednego z nich zostanie zablokowane, wydzielina gromadzi się wewnątrz i wywołuje miejscowy stan zapalny. W ten sposób powstaje gradówka, określana medycznie jako chalazion.
Typowym objawem jest wyczuwalny, zwykle niezbyt bolesny guzek na górnej albo dolnej powiece. Większa zmiana może powodować:
- obrzęk i zaczerwienienie powieki,
- uczucie ciężkości lub obecności ciała obcego,
- miejscową tkliwość podczas zaostrzenia stanu zapalnego,
- podrażnienie powierzchni oka,
- przejściowe pogorszenie ostrości widzenia wskutek ucisku na rogówkę,
- dyskomfort estetyczny.
Gradówki nie należy utożsamiać z jęczmieniem. Jęczmień ma zazwyczaj ostrzejszy przebieg, częściej boli i wiąże się z zakażeniem. Gradówka jest natomiast zmianą przewlekłą, która może pozostać na powiece przez wiele tygodni. Ostateczne rozpoznanie powinien postawić okulista, zwłaszcza jeżeli guzek nawraca lub wygląda nietypowo.
Leczenie gradówki przed podjęciem decyzji o zabiegu
Nie każda zmiana wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Na początkowym etapie lekarz może zalecić ciepłe okłady na powiekę, delikatny masaż oraz regularną higienę jej brzegów. Ciepło pomaga rozrzedzić zalegającą wydzielinę, natomiast ostrożny masaż może wspomóc odblokowanie ujścia gruczołu.
Nie należy samodzielnie przebijać, naciskać ani wyciskać gradówki. Takie działania mogą uszkodzić powiekę, nasilić stan zapalny lub doprowadzić do zakażenia. Preparaty przeciwzapalne albo zawierające antybiotyk powinny być stosowane wyłącznie po zbadaniu oka i zgodnie z zaleceniami lekarza. Antybiotyk nie jest potrzebny w każdym przypadku, ponieważ sama gradówka nie musi mieć podłoża bakteryjnego.
Jeżeli zmiana nie ustępuje mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego, można rozważyć usunięcie gradówki. Copernicus Medycyna opisuje je jako krótką, mało inwazyjną procedurę przeprowadzoną w warunkach ambulatoryjnych. O kwalifikacji i wyborze właściwego postępowania decyduje jednak okulista po obejrzeniu powieki.
Kiedy chirurgiczne usunięcie gradówki jest wskazane?
Podstawowym wskazaniem do zabiegu jest brak poprawy pomimo odpowiednio prowadzonego leczenia. Usunięcie zmiany można rozważyć również wtedy, gdy jej wielkość powoduje dolegliwości albo wpływa na funkcjonowanie oka.
Do najczęstszych wskazań należą:
- utrzymywanie się gradówki przez kilka tygodni lub miesięcy,
- brak odpowiedzi na leczenie zachowawcze gradówki,
- duży rozmiar guzka i ucisk na gałkę oczną,
- zaburzenia widzenia wywołane zmianą kształtu rogówki,
- częste zaostrzenia stanu zapalnego,
- znaczny dyskomfort lub wyraźny problem estetyczny,
- nawracanie zmiany w tym samym miejscu.
Nawracający albo nietypowy guzek wymaga szczególnie dokładnej oceny. Lekarz może podjąć decyzję o przekazaniu usuniętego materiału do badania histopatologicznego, aby potwierdzić charakter zmiany i wykluczyć inne schorzenia powieki.
Kwalifikacja do zabiegu usunięcia gradówki
Przed procedurą okulista ocenia wielkość, położenie i czas utrzymywania się zmiany. Sprawdza również stan brzegów powiek, spojówki oraz powierzchni oka. Ważne jest ustalenie, czy pacjent ma skłonność do nawracających stanów zapalnych, zapalenia brzegów powiek lub zaburzeń pracy gruczołów Meiboma.
Podczas wywiadu należy poinformować lekarza o chorobach przewlekłych, alergiach, zaburzeniach krzepnięcia oraz wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach. Szczególne znaczenie mają preparaty wpływające na krzepnięcie krwi. Nie wolno odstawiać ich samodzielnie – ewentualną zmianę terapii ustala lekarz prowadzący.
W dniu zabiegu okolica oka powinna być czysta, bez makijażu i sztucznych rzęs. Szczegółowe zalecenia mogą się różnić zależnie od stanu pacjenta, dlatego należy kierować się instrukcją otrzymaną podczas kwalifikacji.
Jak przebiega chirurgiczne usunięcie gradówki?
Zabieg usunięcia gradówki wykonuje się zazwyczaj ambulatoryjnie w znieczuleniu miejscowym. Lekarz unieruchamia powiekę specjalnym narzędziem, a następnie wykonuje niewielkie nacięcie i usuwa zalegającą treść wraz ze zmienioną zapalnie tkanką.
Jeżeli jest to możliwe, nacięcie prowadzi się od wewnętrznej strony powieki. Takie dojście ogranicza ryzyko powstania widocznej blizny na skórze. W określonych przypadkach, zależnie od lokalizacji gradówki, konieczne może być wykonanie nacięcia zewnętrznego i założenie szwu.
Po zakończeniu procedury lekarz może zastosować preparat miejscowy oraz opatrunek uciskowy. Sam zabieg trwa zwykle krótko, ale czas pobytu w placówce obejmuje również przygotowanie, znieczulenie i obserwację po procedurze. Pacjent powinien wcześniej zaplanować bezpieczny powrót, ponieważ zasłanianie oka opatrunkiem może czasowo ograniczać widzenie przestrzenne.
Artykuł sponsorowany
